Gdy jedynym narzędziem, jakim dysponujesz, jest młotek, każdy problem zaczyna wyglądać jak gwóźdź. A co, jeśli zamiast szukać usterki, zaczniemy szukać fundamentu?
W świecie wsparcia psychicznego od lat funkcjonuje dość sztywny podział. Z jednej strony mamy klasyczną psychoterapię, która zajmuje się osobami w kryzysie, cierpiącymi, często pracując w skali od -10 do 0 (gdzie zero to upragniona norma). Z drugiej strony mamy coaching – skoncentrowany na celu, rozwoju umiejętności i przesuwaniu człowieka od normy do +10.
Przez lata pracy z ludźmi czułem, że w tym podziale brakuje ogromnej przestrzeni. Przestrzeni dla osób, które nie cierpią na głębokie zaburzenia, ale czują, że jakość ich życia nie jest taka, jakiej by pragnęli. To właśnie tam – na styku światów – narodziła się idea Terapii Opartej na Pozytywach (TOP).
Pułapka diagnozy
Klasyczna psychoterapia patrzy na człowieka przez pryzmat braku zdrowia. Korzysta z podręczników takich jak ICD czy DSM (gdzie „D” oznacza disorder lub disease – zaburzenie lub chorobę). Terapeuci są uczeni stawiać diagnozy, nadawać etykiety.
Sam kilkakrotnie pracowałem z różnymi psychoterapeutami i niemal za każdym razem czułem pewien poziom niezrozumienia. Często próbowano narzucić mi „ramę problemu”, podczas gdy ja potrzebowałem „ramy możliwości”.
Etykiety bywają pomocne dla specjalisty, by wiedział, czym się zajmuje, ale dla klienta bywają klatką. Zamykają go w pewnych ramach i sprawiają, że zaczyna postrzegać siebie jako „osobę z zaburzeniem”, a nie człowieka z potencjałem.
TOP: Od -5 do +10
Terapia Oparta na Pozytywach operuje w innej skali. To praca dla tych, którzy chcą popracować nad jakością swojego życia, zyskać więcej satysfakcji, radości czy pewności siebie.
Możesz chcieć stać się bardziej asertywnym, lepiej prezentować się na rozmowach kwalifikacyjnych czy po prostu odzyskać wewnętrzną równowagę, która gdzieś po drodze została zachwiana. W TOP nie pytamy, co jest z Tobą „nie tak”. Pytamy o Twoje zasoby i możliwości, o których być może zapomniałeś w świecie pełnym krytyki i poprawek.
Przeciwieństwo poprawek
Większość z nas przez całe życie otrzymuje komunikaty o błędach. W szkole poprawiano nas czerwonym długopisem, w pracy rzadko jesteśmy „klepani po ramieniu” za to, co robimy dobrze. TOP ma być przeciwieństwem tego doświadczenia.
W tym podejściu wierzymy w Ciebie – w Twoje talenty, mocne strony i możliwości. Jeśli czujesz, że ich nie masz, moją rolą jest pomóc Ci je zbudować. Jeśli o nich zapomniałeś – moją rolą jest Ci je przypomnieć.
W sesjach TOP kluczowe stają się pytania, które „ładują pozytywnie”:
- Co dobrego ta sytuacja mówi o Tobie?
- Czego się o sobie nauczyłe/aś w tym trudnym czasie?
- Jak zaimplementujesz te doświadczenia w przyszłość?
- Jakim człowiekiem będziesz, gdy zrealizujesz ten cel?
Coaching czy Terapia?
Często słyszę pytanie: „Czy to jeszcze terapia, czy już coaching?”. Prawda jest taka, że TOP czerpie z obu tych światów, ale idzie o krok dalej. Lobbuję za używaniem słowa „terapia” również w kontekście rozwoju, ponieważ zmiana jakości życia często wymaga głębszego spojrzenia na nasze wewnętrzne przekonania o własnej wartości.
W TOP nie patrzymy na Ciebie przez pryzmat klasyfikacji diagnostycznej. Patrzymy na Ciebie przez pryzmat życia, które chcesz wieść. Bo wierzę, że każda zmiana zaczyna się w momencie, gdy przestajemy szukać w sobie defektów, a zaczynamy dostrzegać fundamenty, na których możemy budować.
Jakub Kusiorski Psychologia Pozytywnej Zmiany
